De schande van Gaza

Martijn Lauwens

De auteur is redacteur bij ‘De Morgen’. Hij evolueerde van bewonderaar van Israël naar felle criticus.

Zijn boek toont zijn verontwaardiging over de gruwel die Israël over Gaza heeft uitgestort en ook

over de onverschilligheid van de wereld, die dit allemaal liet gebeuren en medeplichtig was. Het boek

is dus niet neutraal, zijn activistische medewerkers evenmin, maar dat erkent Lauwens ook (p. 26).

Het boek werd afgesloten op 1 augustus 2025, dus voor de wankele wapenstilstand van oktober

2025.

De auteur begint met de eerste van zijn twaalf reizen naar Israël in 2004, toen hij het land van noord

tot zuid verkende en o.a. de fameuze Muur van 712 km zag op de Westoever en in Oost-Jeruzalem.

Die muur hecht de illegale nederzettingen voor 71% aan bij Israël. Samen met allerlei andere

controles snijdt ze vele Palestijnen af van hun grond, hun werk, school of familie.

Lauwens duikt ook in de geschiedenis: een deel van de Palestijnen stamt af van Joden die al 2000 jaar

in Palestina woonden en die zich na de Arabische verovering in 638 bekeerden tot de islam: anders

werden ze gedegradeerd tot dhimmi’s, mensen die meer belastingen moesten betalen en minder

rechten hadden dan de moslims. Sinds 1917 is het omgekeerd: in de Balfour-verklaring van 1917 en

in de VN-resolutie van 1967 werden de Palestijnen niet met naam vermeld.

De vredesplannen van 1993 (Oslo), Camp David (2000), de ‘roadmap’ van 2003 en het meest ernstige

plan Olmert van 2008 werden niet uitgevoerd, meestal door de schuld van Israël, in 2008 door

Mahmoud Abbas (p. 72-75). Onder Netanyahu, de langst zittende premier, komt er geen Palestijnse

staat en hebben alle Joden ter wereld het recht op ‘terugkeer naar Israël, ook al hebben ze er nooit

gewoond. Nu zijn er allerlei discriminaties: Palestijnen krijgen minder drinkwater dan Israëlische

kolonisten, hun bewegingsvrijheid is beperkt, Israël controleert hun economie en int hun

belastingen, het verwoest Palestijnse huizen en gronden, het verdeelt de 2,1 miljoen Palestijnen in

vier categorieën met elk eigen rechten en beperkingen. De 370.000 Palestijnen van Oost-Jeruzalem

hebben geen stemrecht voor het Israëlische parlement en ook niet voor de Palestijnse verkiezingen

(p.82-83). De 2,7 miljoen Palestijnen van de Westoever mogen niet naar Oost-Jeruzalem of naar

Israël reizen. Ze wonen in geïsoleerde eilandjes die samen maar 40% van de Westoever beslaan. De

2,3 miljoen Gazanen hebben de ergste reis-beperkingen. En de 6 miljoen vluchtelingen in de

buurlanden mogen nooit terugkeren. De 7,7 miljoen Joodse Israëli’s hebben alle rechten en

vrijheden. Sommigen beseffen zelfs niet dat ze in bezet gebied wonen.

Volgens Lauwens hebben de kolonisatie en de onderdrukking geleid tot de moordende Al-Aqsa-

vloedgolf van 7 oktober 2023. Duizenden raketten hebben toen de Iron Dome verschalkt en de

invallers hebben, samen met Gazaanse burgers, de Israëlische dorpen en steden overrompeld.

In 2018 hadden de Gazanen al geprobeerd om de Israëlische blokkade te doen beëindigen.

Israëlische sluipschutters schoten toen 223 vreedzame betogers dood.

Op 7 oktober was het geen bevrijding, maar een slachtpartij, vooral op het Nova-festival: 378 doden,

44 gijzelaars. In totaal werden 223 burgers en 31 militairen ontvoerd en vielen er 1.195 doden, van

wie 815 burgers. Het was de donkerste dag in de geschiedenis van Israël. De veiligheidsdiensten

hadden gefaald: ze hadden de signalen genegeerd of onderschat. Het was de grootste misser in hun

geschiedenis. Maar Netanyahu laat geen onderzoekscommissie toe.

De miserie in Gaza begon al in 1948, toen ca. 250.000 Palestijnse vluchtelingen zich daar vestigden

tussen de 75.000 oorspronkelijke Gazanen. Tussen 1948 en 1956 doodden Israëlische soldaten 2.700

à 5.000 Palestijnen die vanuit Gaza naar hun oorspronkelijke huizen wilden terugkeren (p. 104-113).

Tijdens de Suez-oorlog van 1956 doodde Israël 275 à 520 Gazanen. Daarna sneuvelden er nog een

paar duizend tijdens de Zesdaagse Oorlog van 1967, de Intifada’s van 1987-1993 en van 2000 tot

2008. De kleinere Gaza-oorlogen van 2008-2009, 2012, 2014 en 2021 veroorzaakten nogmaals bijna

4.000 doden. De afgrendeling van Gaza begon eind jaren 80, de bouw van het hek in 1994. In 2005

werden de 8.000 Israëlische kolonisten uit Gaza weggehaald naar de Westoever. In 2007, na de

overwinning van Hamas in de parlementsverkiezingen, kwam er een wurgende blokkade bij, in

2

samenwerking met Egypte! In principe mocht niemand nog weg uit Gaza, ook niet om in Israël te

werken (p. 116-118).

Lauwens noemt dan de motieven van Hamas: het verzette zich tegen de toetreding van Saoedi-

Arabië tot de Abraham-akkoorden van Israël met vijf Arabische landen, tegen de blokkade van Gaza,

de schending door Israël van de heilige plaats Al Aqsa, het kolonistengeweld op de Westoever en het

wou weer aandacht krijgen voor het Palestijnse volk. Dat laatste is gelukt: wereldwijd is er betoogd

tegen Israël (p. 128-129).

Hezbollah sloot zich aan bij Hamas, maar werd stevig aangepakt door het Israëlische leger. De

Houthi’s bestookten vanuit Jemen Israël en allerlei schepen met Iraanse raketten. Ook Iran werd

afgestraft. En Gaza werd verwoest, met Hamas als medeverantwoordelijke (p. 130-136).

De auteur toont ook aan en nog wel met uitspraken van Israëlische politici, dat het begrip ‘genocide’

toepasselijk is op wat Israël doet en gedaan heeft: de totale vernietiging van Gaza, het afsluiten van

water, voeding, medicatie, elektriciteit en brandstof (p. 148-155).

Hij bezoekt ook de Westoever en laat zijn gids vertellen over de mensonterende behandeling van de

Palestijnen daar.

Drie rechtszaken hangen Netanyahu boven het hoofd. Hij wil de rechterlijke macht hervormen om er

meer invloed op te hebben. Honderdduizenden Israëli’s betoogden tegen hem en tegen zijn oorlog

(p. 166-167).

Lauwens vertelt over zijn vriend Ahmed, fotograaf, die met zijn gezin Gaza wou verlaten. Kostprijs:

5.000 $ per volwassene, 2.500 voor minderjarigen, te betalen aan smokkelaars, samen dus 15.000

voor het gezin, veel meer dan een jaarloon. Hij zegt niet waarom hij weg wou en ook niet waarheen.

Het mislukte omdat Israël op 7 mei 2024 de grenspost van Rafah veroverde. Door de blokkade

mochten vrachtwagens met voedsel niet meer binnen en stegen de prijzen boven het niveau van

hier. Gevolg: hongersnood en ondervoeding voor een hele generatie. Beelden van uitgemergelde

kinderen schokten de hele wereld (p.179-181). Het aantal kinderen dat in deze oorlog gedood werd,

bedraagt ongeveer 20.000. Sommige Israëli’s beschouwen elk Palestijns kind als een toekomstige

terrorist. Door de oorlog is de levensverwachting gedaald van ca. 75 naar ca. 40 jaar. In 2023 voerde

Israël zelfs aanvallen uit op kraamafdelingen en op een fertiliteitskliniek. In mei 2025 was 92% van de

woningen bewust vernield (160.000) of beschadigd (276.000). De kaart op p. 231 geeft hier een

beeld van, maar hier zegt men 70%. Zulke kleine contradicties komen wel meer voor. Tot 2023 werd

van alles uit Egypte ingevoerd via tunnels en door Hamas veel duurder verkocht (p. 216-233).

De oorlog tegen de 36 ziekenhuizen krijgt een apart hoofdstuk: niet enkel patiënten en medisch

personeel werden getroffen, ook tienduizenden burgers die er hun toevlucht hadden gezocht. Israël

voerde ca. 700 aanvallen uit op de gezondheidszorg. Ook het landbouwareaal is voor 83% vernield,

de vissersboten voor 72% en alle universiteiten zijn met de grond gelijk gemaakt. Sinds de oorlog ligt

alle onderwijs stil. Historische monumenten werden evenmin gespaard, journalisten ook niet. Israël

weigert buitenlandse journalisten in Gaza, maar het is niet duidelijk of Hamas die voor de oorlog wél

toeliet. Toch zijn er genoeg rapporten over de genocide en blijven Europa en Amerika de kant van

Israël kiezen (p. 250-318).

Beoordeling

Lauwens kan boeiend en vlot vertellen. Hij is zeer belezen en hij kent de geschiedenis en de huidige

situatie zeer goed. Zijn aanklacht is goed onderbouwd. Hij vernoemt ook de Israëlische organisaties

zoals ‘Breaking the Silence’ en ‘Peace Now Settlement Watch’ die wel voor vrede opkomen en de

wandaden van Israël aanklagen. Aan Palestijnse kant zijn er blijkbaar geen die de wandaden van

Hamas aanklagen, hoewel Hamas autoritair is, razzia’s onderneemt tegen families die op hun zwarte

lijst staan, geld opeist van al wie een zaak wil openen. De auteur zegt er niet bij dat Hamas de

honderden miljoenen dollars uit Qatar grotendeels gebruikt voor tunnels, raketten en drones en

minder voor het Palestijnse volk. En dat het voor de oorlog van 7 oktober 2023 al 10.000 raketten op

Israël had afgevuurd.

Op p. 14 beweert Brigitte Herremans dat Israël is opgericht op 78% van het grondgebied. Dat was

55% en zo staat het ook op p. 71. Zij spreekt over een ‘aangekondigde genocide’ (p. 19), maar zegt er

3

niet bij dat Hamas wel een vreselijke aanleiding aanbood en dat Palestijnen ook geen respect

toonden voor het internationaal recht toen Israël in 1947 werd opgericht door de VN.

Lauwens noemt de bezetting van de Westoever terecht illegaal, maar dat zegt hij niet over de even

illegale bezetting door Jordanië tussen 1948 en 1967 en voor Gaza door Egypte in dezelfde periode.

Hij beweert dat het verdeelplan van de VN in 1947 nooit uitgevoerd werd: het werd wél uitgevoerd,

maar opgeschort door de aanval van de Arabische landen in 1948 en het misbruik dat Israël daarvan

maakte.

Hij zegt dat Gaza verlaten volstrekt onmogelijk is. Dat klopt niet helemaal: smokkelaars laten

Gazanen voor veel geld naar Egypte reizen, België haalt ‘Belgische Gazanen’ naar hier, hoewel ze hier

enkel geboren zijn en nooit gewoond hebben, Israël liet op 28 oktober 2025 een vliegtuig met 176

Gazanen en op 13 november een groep van 153 naar Zuid-Afrika vertrekken (DM,15.11.25).

Fotograaf Sanad Latifa vluchtte in 2022 naar Berlaar, omdat Hamas hem twee keer opsloot voor

beelden die niet in hun kraam pasten (NB, 26.11.2022).

Lauwens beweert op p. 131 dat Hamas het bestaansrecht van Israël erkent binnen de grenzen van

1967, maar in hun manifest van 1988 staat de vernietiging van Israël en de heerschappij over alles

tussen de Jordaan en de Middellandse Zee als doel één. Hun manifest van 2017 is genuanceerder,

maar geen enkele Israëli vertrouwt Hamas. Mosab Hassan Yousef, oudste zoon van Hamas-oprichter

Sjeik Hassan Yousef, zei na de aanval van 7 oktober: “Hamas is niet alleen in oorlog met Israël. Het is

in oorlog met joden, christenen en de fundamenten van de beschaving zelf.” (Gatestone, 26.10.25).

Lauwens beweert ook (p. 237) dat het jonge Israël verwoede inspanningen deed om de Joden uit het

Midden-Oosten en Noord-Afrika aan te trekken. Dat was niet nodig: ze werden in 1948-49, na de

eerste Arabisch-Israëlische oorlog, massaal verjaagd uit alle landen tussen Marokko en Irak.

Een chronologische structuur ontbreekt: op vele plaatsen, o.a. op p. 235-245, worden verleden

(1946-1949) en heden (2006-2025) door elkaar behandeld. Het aantal herhalingen is ook talrijk.

Op p. 180 staat één spelfoutje: “lijdt” moet “leidt” zijn. En op de kaart van p. 98 ligt Rafah op twee

plaatsen.

Referentie:

Martijn Lauwens,

De schande van Gaza.

Een genocide voor het oog van de wereld.

Uitgeverij EPO, Berchem, oktober 2025.

Paperback, 392 pagina’s, tabellen, kaart, noten.

ISBN 978-94-626-7560-5; € 27,50

©Jef Abbeel, november 2025