top of page
  • Jef Abbeel

Het concentratiekamp in de Paradijsstraat

Stanislav Aseyev

Aseyev (°1989) is een Oekraïense, Russischtalige schrijver en journalist uit de Donbas. In 2014 werd het

gebied bezet door pro-Russische separatisten. In mei 2017 werd hij door hen opgepakt, omdat hij ‘de

soevereiniteit van de republiek’ ontkend had door ‘de Volksrepubliek Donetsk’ tussen aanhalingstekens te

schrijven (p. 17 en p. 124). Daarvoor werd hij veroordeeld tot 2 x 15 jaar ! Tot december 2019 werd hij

eenzaam opgesloten en gemarteld in ‘het Dachau van Donetsk’, dat eigenaardig genoeg in de

Paradijsstraat ligt, midden in de stad. In december 2019 kwam hij na bijna duizend dagen vrij bij een

gevangenenruil.

Hij vertelt over de martelingen die plaatsvinden in de tien martelcentra van Donetsk. De naam ‘Isolatie’

komt van de isolatiefabriek die voorheen in de Paradijsstraat lag. Tegelijk betekent het dat de gevangenen

geïsoleerd zijn van de buitenwereld.

Hij beschrijft hoe de criminele wereld in elkaar zit, hoe de gevangenen elkaar het leven nog moeilijker

maken of hoe ze elkaar soms toch helpen, hoe bitter weinig en hoe slecht voedsel ze krijgen, hoe de

sadistische bewakers, hun baas en collaborerende gevangenen genieten van de folteringen met

stroomstoten, van de verkrachtingen en vernederingen, hoe een overschot aan vrije tijd juist tot

depressies leidt. Hoe het lichaam en de geest in extreme situaties toch nog reserves blijken te hebben om

te overleven in een bijna dierlijk bestaan en niet tot zelfdoding overgaan, hoewel velen daaraan denken.

Martelen is blijkbaar niet enkel fysiek (stroomstoten, stokslagen op gevoelige lichaamsdelen), maar gaat

gepaard met vernederingen en intimidatie en is bedoeld om de gevangenen te breken. Vrouwelijke

gevangenen dienen vooral voor seks met de leiding. De gevangenis ontvluchten is zeer moeilijk,

opstanden komen niet voor omdat er geen onderlinge banden zijn. Gebeden en humor houden de

slachtoffers overeind tegenover hun sadistische psychopaten.

Na zijn vrijlating ontmoet Aseyev zijn moeder in Kyiv. Hij kan moeilijk wennen aan de nieuwe

werkelijkheid en slaapt slecht, want hij beseft dat nog honderden andere onschuldigen in kelders

opgesloten zitten. Vele bevrijde gevangenen storten zich op de wodka. Hij mag toespraken houden in

Praag en in het Europees Parlement in Straatsburg. Toch glijdt hij van de euforie van de eerste dag af naar

zware depressies, waaraan hij tracht te ontsnappen door zijn looptrainingen: ik ren, dus ik ben.

Met een toneelstukje toont hij hoe het eraan toegaat in een strafkamp. En hij filosofeert hoe

vrijgelatenen zich voelen en hun kampverleden met zich meeslepen.

Aseyev kan goed vertellen en zal dat mogen overdoen op het Rusland-tribunaal, als dat er komt. Maar het

gevangenisleven is zo saai en dat heeft ook gevolgen voor vele passages in dit boek.

De voetnoten zijn nuttig, maar vaak moet je zoeken naar het woord waar ze bij horen. Een kaart

ontbreekt, een foto van de gevangenis eveneens. En ook een verklarende woordenlijst met

gevangenisbegrippen zoals gezonkene, sprintje, muntje, stoplicht (grote bloeduitstorting), kuur

(marteling), suite, achtbaan.

Geen vrolijke lectuur, maar het geeft wel een beeld van hoe het eraan toegaat in de Donbas en andere

bezette gebieden waar de FSB (Russische geheime dienst) mee aan de macht is. En het dwingt de lezer

zich in te leven in het hoof en het lichaam van de gevangenen en zich af te vragen of die bewakers wel

mensen zijn.

Referentie

Het concentratiekamp in de Paradijsstraat

Stanislav Aseyev

Uitgeverij Jurgen Maas, Amsterdam/EPO, Antwerpen, februari 2023

214 pagina’s, paperback, 21 x 13 cm.

ISBN 978-90-832-1086-5; € 22,99.

©Jef Abbeel maart 2023 www.jefabbeel.be




Comments

Rated 0 out of 5 stars.
No ratings yet

Add a rating
bottom of page